هجرى بوده و در هر حال جديدتر از اين ترجمهء عربى است . « آداب بزرجمهر » يكى از ترجمه‌هاى عربى بسيار نادر از آثار ساسانى است كه هم متن پهلوى و هم ترجمهء فارسى قديم آن در دست است ، و از لحاظ مطالعه و بررسى در كيفيت ترجمه نوشته‌هاى پهلوى به زبانهاى عربى و فارسى در قرنهاى نخستين اسلامى اهميت فراوان دارد و به همين جهت در بخش دوم اين كتاب در ضمن نقل ترجمه اين قطعه سنجشى هم بين آن با متن پهلوى و ترجمه فارسى آن در شاهنامه خواهد شد و توضيح مترجم هم دربارهء اين قطعه در آن‌جا خواهد آمد . و قال بزرجمهر اين قطعه كه مسكويه آن را با عنوان بالا از قطعهء سابق جدا كرده « 1 » شامل سخنانى از بزرجمهر است كه در قطعهء سابق و متن فارسى و پهلوى « اندرز بزرجمهر » نيست ، و از اينجا معلوم مىشود كه مسكويه آن را از كتاب يا رسالهء ديگرى غير از « آداب بزرجمهر » نقل كرده ، و علت جدا كردن آن هم از قطعهء سابق نيز همين بوده است . در ادبيات ساسانى بزرجمهر يكى از دانايانى است كه به حكمت و ادب معروف بوده و به همين سبب آثار متعددى در اين زمينه به او نسبت داده شده و از طريق ادبيات ساسانى به ادبيات اسلامى نيز راه يافته است . در مآخذ مهم عربى و قديم‌تر از جاودان خرد مسكويه سخنان بسيارى از بزرجمهر نقل شده كه نشان مىدهد از همان قرنهاى نخستين اسلامى نام و سخنان بزرجمهر در ادبيات عربى شناخته بوده . « 2 » در كتب فارسى هم اين قبيل آثار كم نيست ، كه قسمت عمده آنها از ترجمه‌هاى عربى به زبان فارسى راه يافته و قسمتى هم مستقيما از زبان پهلوى ، بىواسطه زبان عربى ، نقل شده .

--> ( 1 ) . الحكمة الخالده ، ص 37 - 41 . ( 2 ) . اين‌گونه قطعات را در كتبى مانند « الاخبار الطوال » ابو حنيفه دينورى ، و « عيون الاخبار » ابن قتيبه ، و « البيان و التبيين » جاحظ ، و « المحاسن و الاضداد » منسوب به او ، و « العقد الفريد » ابن عبدربه ، و « غرر اخبار ملوك الفرس » ثعالبى ، و « الفهرست » ابن النديم مىتوان يافت .